29 en 30 augustus: België, Luxemburg en Noord-Frankrijk

OP ZOEK NAAR EEN “PETRA”, DAN KOMT HET GOED!

Weekendroute SNG-Nederland groot succes dankzij sleuteldraagstsers

Het laatste weekend van augustus is traditiegetrouw het weekend van de route. Vorig jaar was er geen route in verband met de weekendroute Engeland in 2007. Ditmaal stond België, Luxemburg en Noord-Frankrijk in de weekendkijker met als hoofddoel Saint-Nicolas-de-Port.  Tien mensen op pelgrimage met een overvol programma. Een waardig opvolger van de trip naar Engeland!

 Ga je een tocht voorbereiden naar Franse Nicolaaskerken dan is dat geen sinecure. Via de website van Carol Myers kom je een heel eindje, maar dan contacten leggen is lastig, zeker in de twee maanden durende vakantietijd. Maar na veel voorbereiding konden we met nagenoeg dezelfde groep als van Engeland naar Frankrijk op weg. Startpunt: Veldhoven, 7 uur zaterdagmorgen 29 augustus, zelfs voor de uit Neede en Purmerend komende delegatie.

 Eerste halteplaats: Liège-Outremeuse, Nicolaaskerk uit de jeugd van Simenon (schrijver van de Maigretboeken), half negen. Dicht natuurlijk en de facade leverde weliswaar een fraai beeld op, maar wat over de binnenkant? Een kroegje tegenover de kerk had al voldoende klandizie die wist te melden dat drie deuren rechts van de kerk een mevrouw met de sleutel van de kerk woont. Aanbellen? Toch maar doen. Een allervriendelijkste mevrouw neemt een groene zak met een kolossale sleutel mee en opent de kerk, doet de lampen aan en begint het eerste couplet van een Frans Sinterklaaslied te zingen bij het werkelijk prachtige Nicolaasbeeld voor in de kerk. Over de achtergrond van het beeld kan ze weinig melden, maar ze vertelt honderduit over gewoonten en gebruiken uit de geschiedenis van de kerk.

De rit ging verder naar de Luikse wijk Saint-Nicolas, die weliswaar geen Nicolaaskerk bezit maar waar we wel gastvrij werden ontvangen op het terras van Chateau Saint-Nicolas op de koffie.  We trokken het achterland van Luik in op weg naar Durbuy. De kerk van een van de dorpjes van Modave was te lastig vinden, dus afspraak aan de kerk van Durbuy, waar we onthaald werden door de gedreven pastoor (uit Sint-Niklaas!): Louvain Fosse. Het plaatsje is het centrum van de streek en de kerk heeft een lange traditie. De kinderen van het Nicolaasbeeld zijn al tot twee keer toe gestolen. Men laat het er nu bij, maar de pastoor gebruikt de lege tobbe elk jaar op 6 december om de namen van de aanstaande echtparen die gaan trouwen in de kerk in te leggen en de zegen van de Sint over het huwelijk af te roepen. Als we naar andere Nicolaiana vragen komt hij nederig met de opmerking dat hij een eerstegraads relikwie heeft van de Sint, maar nog niet een geschikte manier het tentoon te stellen. Of hij die even moet halen? Aanbidding bij de reizigers over dit onverwachte extraatje en in de sacristie had hij nog een (foto)afbeelding van een prachtig Nicolaasbeeld uit de 12^e eeuw met niet slechts een tobbe en drie studenten, maar ook drie huwbare meisjes. Het beeld komt of kwam, dat wist hij niet zeker, uit de Martinuskerk van het naburige Tohogne. Wij er heen. Kerk dicht. Op zoek naar een mevrouw met een sleutel bleek weer het toverwoord. Enige straten verderop zou ze wonen…en ja hoor, ze wilde wel meegaan maar haar brood stond in de oven… Vijf minuten later liep ze mee naar wat een verrassend mooi en oud kerkje is. Het genoemde beeld staat er slechts in een nagemaakte versie met eronder de tekst: volé / gestolen! Bent u in de buurt: een aanradertje.

We reden –nog altijd voor de middag- door naar Chapelle Reine Astrid (voormalig Sint-Nicolaaskapel, 1710). Niets herinnert er daar meer aan de heilige, maar het toeval wilde dat we precies op de dag dat koningin Astrid in 1935 in Zwitserland overleed bij een auto-ongeluk daar stonden in een werkelijk betoverende omgeving. Slechts enkele kilometers verder ligt Rochefort, als pleisterplaats aangedaan vanwege de kaasnaam, maar de warmte stond niet toe dat we er wat van meenamen. In de grote kerk van het dorp is voorin in het linkertransept overigens een prachtige Nicolaas in glas-in-lood te zien: een cadeautje voor de reis.

Frankrijk: Saint-Nicolas-de-Port, Nancy, Charmes, Yutz, Thionville

Na de lange rit van rond de 250 km kwamen we even voor vijf in ons voornaamste reisdoel: Saint-Nicolas-de-Port. We wisten al dat twee trouwerijen en een doop op zondag roet in het eten konden gooien, maar twee meer dan bereidwillige kerkmedewerkers beloofden ons na zessen een exclusieve rondtocht door de kerk. Mooi even een uurtje om het VVV en de Brouwerij Saint Nicolas te bezoeken voor boeken, kaarten, info en andere verzamelobjecten.

De basiliek: behoeft geen betoog, maar is voor de echte Sintfan net als Bari een must om eens te bezoeken. Beste tijd is misschien 6 december, want het plaatsje zelf stelt niet veel voor, maar de twee bezwoeren ons dat dan heel de stad in rep en roer is. Opsommen wat er allemaal te zien is is ondoenlijk, maar de hoogtepunten (even afgezien voor Jan Rijsterborgh die helemaal verguld was door het tweede echtpaar onder het beeld van de Sint te mogen fotograferen!) waren het bezoek aan de sacristie, waar we op unieke wijze vele kerkschatten te bezichtigen kregen (relikwieën van andere heiligen, gewaden, monstransen), maar natuurlijk was het vingerkootje van onze Sint in de trésor van de kerk (normaal wordt via een muntje een gordijn opgetrokken zodat achter glas de reliekhouder te zien is) even een moment van aanbidding. De prachtige kapel van de Sint daar meteen naast, het houten paneel met  18 voorstellingen uit het leven van de Sint, het glas-in-lood in de altaarapsis, de beelden her en der verspreid in de kerk, het orgel waarop door een houten Sint toezicht wordt gehouden (bij het einde van de rondleiding mochten we van dichtbij de klanken tot ons nemen!), de vaandels… Niets was de mannen te veel, alleen de doopkapel was dicht en kon door hen niet geopend worden. Anekdotisch was voorts het verhaal over het grote glas-in-lood van een Amerikaanse weldoenster voor de kerk, die daar getrouwd was en als dank geld doneerde om restauratie te laten doen. In een fraai raam staat zij zelf met haar man afgebeeld rechtsonder. Ruim anderhalf uur later stonden we buiten, voldaan en met weer meer spullen voor onze verzamelingen.

Nancy was de plek waar we een hotel hadden: ik kreeg het Spaans benauwd (mooi in dit verband misschien) toen we voor een dicht hotel zonder personeel stonden in een nieuwe buitenwijk. Gelukkig konden we via codes zowel binnen komen als aan de sleutels van de kamers die zelfs met keukentjes zijn uitgerust. Ook op zondag hebben we niemand gezien toen we vertrokken!

Een onvergetelijk avondmaal op de Place Stanislas in het centrum van Nancy, waar de gebouwen verlicht waren en waarop rond tienen een son-et-lumière spel te zien was. 

De zondag begon met een heus Sintontbijt. De museumeigenaren uit Neede hadden aan alles gedacht in Sintstijl: mokken, servetten, plastic borden, zelfgemaakte sinaasappeljam, speculoospasta vulden de traditionele ontbijtingrediënten aan. Dus voldaan in Nancy de kerk opgezocht met de naam van onze heilige. Vooraf-contact met de pastoor leverde op dat deze grote kerk in de Rue Charles III al drie jaar uit veiligheidsoverwegingen niet te bezoeken valt. Maar de facade zelf mag er (nog) zijn. De auto in en 40 kilometer naar het zuiden: Charmes. Hoewel een prachtig modern Nicolaasbeeld (zie voorkant Tijdingen) uitnodigend boven de ingang stond, was de kerk dicht. Een toevallig (?) passerende Franse Joegoslaaf die altijd op zondag de kerk bezocht kende….een mevrouw die de kerk schoonmaakte en een sleutel had!  Ik mocht mee in zijn nauwelijks startende wagen en we reden naar een achteraf wijkje, waar we inderdaad genoemde mevrouw  vonden die door ons tiental met gejuich werd ontvangen toen zij de deur voor ons opende en de lichten ontstak. Een 18^e eeuws schilderij achter in de kerk met de Sint die de kinderen redt onder de toeziende ogen van engelen, een moderne ikoon (met Franse Bijbelteksten!) voor in de kerk, maar vooral ook de stenen graflegginggroep uit de 16^e eeuw en de Pieta uit de 15^e eeuw geven deze kerk veel grandeur. De voorgevel is uit de 20^e eeuw en slaat ‘als een tang op een varken’, zeker als je de kerk van de zijkant beziet. Wederom een pareltje! Koffie voordat we weer een lange tocht naar het noorden maken: en met prijzen van net boven de euro zijn we ook weer even terug in de tijd!

 Yutz: net van de snelweg en voor Luxemburg ligt Yutz tegen Thionville aan. Yutz heeft een Nicolaaskerk die weliswaar dicht was, maar de te bezichtigen zaken bevinden zich vooral (aan de ) buiten(-kant): een beeld van bijna drie meter hoog naast de kerk (soort gele kalksteen) en vele fragmenten uit het leven in mozaïekvorm aan de voorgevel (zie groepsfoto). Speciale indruk maakte de slager uit het studentenverhaal! In een deelgemeente van Thionville  (Grache) staat een kerk die van buiten wat saai (19^e eeuw) oogt en rond de klok van één uur ook dicht was: ditmaal geen ‘petra’ in de buurt, en mijnheer pastoor werd niet thuis  gevonden… We nuttigden er een lunch van die ochtend overgebleven zaken (inclusief een typisch Frans glas, uh sintmok wijn!) en reden door.

Luxemburg: Reisdorf en Vianden

Wie een fraaie route wil rijden door ongerepte natuur kan zonder meer vanaf de grens naar Reisdorf en Vianden rijden. Nu hadden we het weer mee, maar de rit is prachtig. Aangekomen in het kleine Reisdorf meenden we naar de kapel Saint-Nicolas te moeten vragen, maar wie (zoals wij reden) het dorpje links laat liggen komt aan de hoofdstraat automatisch langs dit aller charmantst kapelletje.  Een platte Sint in haast silhouetvorm aan de buitenkant, maar een jonge stenen, beschilderde Sint die de kinderen in de tobbe redt ingewerkt in een altaar. Twee tevreden aan een biertje nippende dorpsgenoten die ons foto’s zagen maken zeiden wel even uit beeld te gaan, want zij hadden ‘elke dag de mogelijkheid om de kapel te zien’.  In ons eindpunt Vianden, aan de voet van het beroemde kasteel en net voor de brug met de vaak opduikende Nepomuk halverwege, staat het Nicolaaskerkje dat voldoende interessants te bieden heeft: een zandstenen Nicolas achter tralies aan de zijgevel, maar een mooi gedetailleerd uitgewerkte Sint boven de ingang, van wie in het zonlicht vooral de schaduw van de krul van de staf opgemerkt werd. Binnen is tegen de ingangsmuur  een chronogram uit de 17^e eeuw aangebracht en voor in de kerk achter een alarmoproepend touw een altaar met een lelijk bebaarde Sint die wél zegenend de tobbe van de studenten beschermt.

 Een afsluitend drankje met zicht op het kerkje en enthousiasmerende praat bracht bij ieder het idee naar boven dat de Sinttijd kon beginnen: qua pepernoten was dat overigens ook zo, want net een paar dagen daarvoor lagen bij onder meer Trekpleister genoemd goed al in de schappen.

Ze zaten niet bij het ontbijt, gelukkig.                                                                                              

 Guus Smits